-Aile Ve Miras Hukuku Hakkında-


SORU: Mal rejimi, miras taksimi ve vasiyetname hakkında.
CEVAP: Medeni Kanun m.202 uyarınca yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma olarak belirlenmiştir. Bunun yanında, kanun evlenen kişilere, evlenme sırasında yada evlenme sonrasında evlilik devam ederken bazı seçimlik mal rejimi tiplerini seçebilme imkanı   da tanımıştır. Bu mal rejimleri mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı ve mal ortaklığı dır. Mal rejimi sözleşmesi, noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır. Ancak, taraflar evlenme başvurusu sırasında hangi mal rejimini seçtiklerini yazılı olarak da bildirebilirler. (Çok kapsamlı olduğundan dolayı, tüm mal rejimi tiplerini burada tek tek açıklamam mümkün değil.)İkinci sorunuzda, evlilik birliğinden önce edindiğiniz mal varlığınızın ölüm halinde   anne ve babanıza bırakılması hakkında bilgi istemişsiniz. Bu sorunuz miras hukuku kapsamında yer alan bir husustur ve   evlilik birliğindeki mal rejimlerinden bağımsız bir konudur. Miras Hukukumuza göre, miras bırakan(muris) sağlığında, mirasa konu mal varlığı(tereke) üzerinde ‘tasarruf   edilebilir kısım miktarında’, ölüme bağlı tasarrufta bulunma hakkına sahiptir. Ölüme bağlı tasarruf, halk arasında vasiyetname adıyla bilinir. Hukuki terminolojiye göre ise, miras hukukunda ölüme bağlı tasarruf, ya vasiyetname yada miras sözleşmesi ile yapılabilir. Tasarruf edilebilir kısım, saklı paylı mirasçıların saklı payları toplamının dışında kalan tereke miktarıdır. Sorunuza dönecek olursak(mirasçılarınızı eşiniz ve çocuğunuz olarak kabul ediyoruz), şayet eşiniz çocuğunuz ile birlikte mirasçı olursa, eşinizin yasal miras payı ve saklı payı terekenin ¼ kadardır. Çocuğunuzun miras payı terekenin geri kalan ¾ lük kısmıdır. Çocuğunuzun saklı payı ise terekenin 3/8 idir.Bu durumda anne ve babanız yasal olarak mirasçı olamazlar çünkü 1. zümre mirasçısı olarak çocuğunuz(yani alt soyunuz) bulunmaktadır. Ancak siz sağlığınızda, tasarruf edilebilir miktarı aşmamak kaydıyla, yapacağınız bir ölüme bağlı tasarruf ile anne ve babanıza mal   bırakabilirsiniz. Eşinizin ve çocuğunuzun saklı payları toplamı ¼ + 3/8   =   5/8 dir. Yani siz, mirasa konu mal varlığınızın 5/8 lik kısmında herhangi bir   ölüme bağlı tasarrufta bulunamazsızın; ölüme bağlı tasarrufta bulunarak anne ve babanıza bırakabileceğiniz tasarruf edilebilir kısım terekenin 3/8dir. Şayet çocuğunuz olmasa idi(ve de başka bir altsoyunuz(torun gibi) yoksa) ; 1. zümre mirasçı bulunmadığı için eşiniz 2. zümre mirasçılar ile birlikte mirasçı olacaktır. Bu durumda eşinizin yasal miras payı terekenin ½ si olacaktır. Eşinizin saklı payı da terekenin ½ si olacaktır.Bu durumda 2. zümrede yer alan(sağ olmak şartıyla) mirasçılarınız yani anne –baba ve kardeşler de yasal miras payına sahip   olacaktır. 2. zümrede son yapılan kanun değişikliği ile kardeşlerin saklı payı kaldırılmıştır. Yani, sadece anne ve babanın saklı payı bulunmaktadır. Siz   anne ve babanıza kazandırmada bulunmak istediğiniz için, anne ve babanızın saklı payı tasarrufunuz üzerinde herhangi bir kısıtlamaya sebep olmayacaktır. Tasarruf oranınızı eşinizin ½ oranındaki saklı payı belirlemektedir. Bu durumda tasarruf edilebilir kısım, eşinizin saklı payı(1/2) dışında kalan terekenin ½ si olacaktır. Yani ölüme bağlı tasarruf ile ancak terekenin ½ siz üzerinde tasarrufta bulunma hakkınız bulunmaktadır.  Tabi ki   sizin ölüme bağlı tasarrufunuzu kısıtlayan bu oranlar saklı paylı mirasçıların saklı paylarının, yapacağınız ölüme bağlı tasarruf ile tecavüze uğraması halinde saklı pay sahiplerinin itirazları sonucu etki edecektir. Şayet   saklı pay sahipleri tasarruflarınıza razı olursa herhangi bir sınırlama olmaksızın malvarlığınızın tamamı üzerinde de ölüme bağlı tasarrufta bulunabilirsiniz.
                                                                                                                                                         Av. Ümit Güveyi